Lễ cúng tiễn đưa ông Công ông Táo về trời vào 23 tháng Chạp âm lịch hằng năm từ lâu đã trở thành một nét đẹp trong truyền thống văn hóa của bao thế hệ người Việt. Cùng tìm hiểu rõ hơn về truyền thống cúng Táo quân và sự khác nhau giữa các miền nhé.

1. Ý nghĩa ngày đưa ông Táo 23 tháng Chạp

Thần Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc. Nhưng được Việt hóa thành sự tích “2 ông 1 bà” – vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Người dân vẫn quen gọi chung là Táo quân hoặc ông Táo.

Cúng ông Táo- một nét đẹp trong tín ngưỡng của người Việt
Lễ cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp (Nguồn: Internet)

Sự tích ông Công ông Táo

Tích của người Việt kể rằng, Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Tuy ăn ở mặn nồng tha thiết với nhau, nhưng mãi không có con. Vì vậy, Trọng Cao hay kiếm chuyện xô xát dằn vặt vợ.

Một hôm, chỉ vì một chuyện nhỏ, Cao gây thành chuyện lớn, đánh Thị Nhi và đuổi đi. Nhi bỏ nhà, lang thang đến một xứ khác và sau đó gặp Phạm Lang. Phải lòng nhau, hai người kết thành vợ chồng. Trọng Cao khi nguôi giận thì quá ân hận, nên lên đường tìm vợ.

Ngày này qua tháng nọ, hết gạo hết tiền, Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Cuối cùng, tình cờ xin ăn đúng nhà Nhi, nhằm lúc Phạm Lang đi vắng. Nhi sớm nhận ra người chồng cũ. Nàng mời vào nhà, nấu cơm mời Cao. Đúng lúc Phạm Lang trở về, Nhi sợ chồng nghi oan nên giấu Cao dưới đống rạ sau vườn.

Đêm ấy, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Nhi lao mình vào cứu Cao ra. Thấy Nhi nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo. Cả ba đều chết trong đám lửa.

Thượng đế thương tình thấy 3 người sống có nghĩa có tình nên phong cho làm vua bếp hay còn gọi là Định phúc Táo Quân. Thượng đế giao cho người chồng mới là Thổ Công trông coi việc trong bếp, người chồng cũ là Thổ Địa trông coi việc trong nhà, còn người vợ là Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa.

Không những định đoạt may, rủi, phúc họa của gia chủ, các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Hàng năm, đúng vào ngày 23 tháng Chạp là ngày Táo Quân lên chầu trời báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong một năm để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người.

Ngày ông Công ông Táo làm gì?

Theo văn hoá của người Việt, vào ngày 23 tháng Chạp, mọi người thường tổ chức cúng lễ đễ tiễn ông Táo về trời, cầu mong ông báo cáo những điều tốt đẹp về gia đình trong năm qua.

Lễ vật cúng ông Táo truyền thống gồm có:

– Mũ ông Công ba cỗ hay ba chiếc: Hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà. Mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn, mũ Táo bà thì không có cánh chuồn. Nhiều người chỉ cúng một cỗ mũ ông Công (có hai cánh chuồn) để tượng trưng.

 Cá chép: Tượng trưng cho phương tiện di chuyển của ông Công, ông Táo. Bạn có thể sử dụng cá chép giấy hoặc cá chép thật đều được. Thường ở miền Bắc người ta còn cúng một con cá chép sống thả trong chậu nước ngụ ý “cá chép hóa rồng” nhưng tại Nam Bộ thường dùng cá chép giấy nhiều hơn.

Phong tục thả cá chép trong lễ cúng ông Công ông Táo
Phong tục thả cá chép trong lễ cúng ông Công ông Táo (Nguồn: Internet)

– Tiền vàng.

– 1 chiếc áo.

– 1 đôi hia bằng giấy.

– 1 mâm cúng (tuỳ theo vùng miền và văn hoá địa phương).

Mâm cúng ông Táo cơ bản bao gồm:

  • Thịt heo luộc.
  • Gà luộc hoặc quay.
  • Đĩa rau xào.
  • Hành muối.
  • Xôi gấc.
  • Giò heo.
  • Canh mọc.
  • Cá chép nướng (ở miền Nam thường cúng cá lóc nướng).
  • Trái cây tươi, trà, rượu, cau trầu,…

2. Lễ cúng ông Táo ở các miền

Thông thường lễ vật cúng ông Táo gồm:

  • Mũ ông Công ba chiếc (hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà: Chiếc mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn; mũ dành cho Táo bà thì không có cánh chuồn.
  • Các đồ cúng khác: Hương, đèn nến, lọ hoa tươi, đĩa ngũ quả tươi.

Tùy theo từng gia cảnh, ngoài các lễ vật chính kể trên, người ta hoặc làm mâm cỗ mặn (với xôi gà, chân giò luộc, các món nấu nấm, măng…) hay lễ chay (với trầu cau, hoa, quả, giấy vàng, giấy bạc…) để tiễn Táo quân.

Mâm cỗ chuẩn bị cho lễ cúng ông Công ông Táo
Mâm cỗ chuẩn bị cho lễ cúng ông Công ông Táo (Nguồn: Internet)

Miền Bắc

Ở miền Bắc, người dân thường cúng ông Công, ông Táo khá sớm, bắt đầu từ 20 và muộn nhất là trưa 23 tháng Chạp. Bởi người dân quan niệm sau giờ đó thì ông Công, ông Táo phải bay về trời, không còn ở dương gian nữa.

Lễ vật để cúng ông Công ông Táo ngoài vàng mã, cá chép thì nhiều nơi còn dùng cả xôi chè, thường là chè bà cốt. Khi nấu chè, người ta sẽ cố ý để chè vương lên ông đầu rau, hay bôi chè lên ông đầu rau để Táo Quân lên Trời báo cáo cho “ngọt” giọng.

Bàn thờ Táo Quân của người miền Bắc thường bày cao hơn bàn thờ tổ tiên, trên đó gồm bộ mũ, hia. Khi đã cúng xong, họ đốt vàng mã và tiễn ba ông đầu rau trong bếp bằng cách thả xuống ao, sau đó thay ba ông đầu rau mới vào bếp và cả bộ mũ trên bàn thờ.

Mâm lễ cúng ông Công ông Táo
Mâm lễ cúng ông Công ông Táo (Nguồn: Internet)

Ngoài ra, người dân còn cúng một con cá chép còn sống thả trong chậu nước, ngụ ý cá sẽ biến thành rồng đưa ông Táo về trời. Con cá chép này sẽ được “phóng sinh” (thả ra ao hồ hay ra sông) sau khi cúng.

Miền Trung

Ở Huế và một số tỉnh lân cận, người dân vừa thờ ông Táo trên Trang Ông, vừa thờ trên bàn thờ. Người miền Trung thường làm lễ tiễn Táo Quân sẽ lên thiên đình vào ngày 23 tháng Chạp rất trọng thể.

Việc đầu tiên là phải thay cát mới trong lư hương và lau dọn bàn thờ ông Táo sạch sẽ. Sau khi cúng xong, tượng ba ông Táo cũ bằng đất nung được tiễn khỏi bàn thờ bếp và đặt cạnh các am miếu ở đầu xóm hay ở dưới gốc cây cổ thụ ngã ba đường.

Tiếp đó, họ sẽ rước tượng ba ông Táo mới lên bàn thờ để bắt đầu một năm làm việc tiếp theo. Ngoài ra, người dân Huế còn có tục dựng cây nêu trước sân nhà hay sân đình trong sáng ngày 23.

Phong tục lễ cúng ông Công ông Táo
Phong tục lễ cúng ông Công ông Táo (Nguồn: Internet)

Miền Nam

Ngoài những lễ vật giống người Bắc, người miền Nam còn có thêm một đĩa đậu phộng, kẹo vừng đen và một bộ “cò bay, ngựa chạy” – hình con cò và con ngựa làm bằng giấy, không có khung tre cầu kỳ như miền Bắc.

Điểm khác biệt so với những vùng miền khác trong lễ cúng ông Công ông Táo của người miền Nam là không có tục trút lư để thay cọng nhang, không mua cá chép, không thờ áo mũ, một số nơi còn nấu thêm chè xôi hoặc nếu không thì chỉ là một mâm trái cây hết sức đơn giản.

Người dân mền Nam thường cúng ông Công ông Táo về buổi đêm, trong khoảng thời gian từ 20h đến 23h.

Người Sài Gòn quan niệm rằng vào thời điểm cuối ngày, sau khi cả gia đình đã dùng xong bữa tối, không còn nấu nướng và dùng đến bếp nữa thì mới được tiễn ông Táo lên đường gặp Ngọc Hoàng.

Kẹo vừng mè trong những ngày cận Tết
Kẹo vừng mè trong những ngày cận Tết (Nguồn: Internet)

3. Một số lưu ý khi cúng ông Công ông Táo

Chuẩn bị đầy đủ lễ vật, bài cúng ông Táo chuẩn thôi chưa đủ, khi cúng Táo quân, bạn còn cần lưu ý những điều sau:

Nên thực hiện trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp

Quan niệm xưa cho rằng sau 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp, các Táo Quân sẽ về trời. Vì thế, lễ cúng cần phải được tiến hành trước thời điểm này. Bạn có thể làm lễ cúng vào tối ngày 22 tháng Chạp hoặc sáng ngày 23 tháng Chạp (trước 12 giờ trưa) đều được nhé!

Không đặt mâm lễ cúng dưới bếp

Táo Quân là những vị cai quản chuyện nhà cửa, bếp núc nên nhiều gia đình đã đặt mâm cỗ cúng dưới bếp. Tuy nhiên, để phù hợp với phong tục và quy tắc thờ cúng của dân ta, các vị Táo Quân cần được thờ phụng trên bàn thờ chính trong nhà thay vì ở bếp.

Lưu ý khi cúng ông Táo
Vài lưu ý trong lễ cúng ông Công ông Táo (Nguồn: Internet)

Không xin tài lộc, sung túc

Táo Quân lên chầu trời là để báo cáo với Ngọc Hoàng chuyện lớn, việc nhỏ diễn ra trong năm ở dưới hạ giới. Vì vậy, bạn chỉ nên cầu xin các Táo Quân báo cáo điều tốt với Ngọc Hoàng.

Không nên thả cá chép từ trên cao xuống

Nhiều người chọn phóng sinh cá chép từ trên cầu hoặc ném cá chém ra xa, để chúng đi nhanh hơn. Điều này bị xem là mạo phạm, làm mất ý nghĩa tâm linh và đồng thời cũng khiến cá chết. Bạn nên ra mép sông, mép hồ để thả cá chép và cũng đừng quên vứt túi nilon đựng cá đúng nơi quy định để bảo vệ môi trường bạn nhé.

Trên đây là tổng quát những thông tin về những phong tục tập quán của các miền trong ngày lễ cúng ông Công ông Táo bận rộn 23 tháng Chạp. Nếu bạn nằm mơ thấy ông Táo trong những ngày cận kề Tết thì xin chúc mừng bạn sắp có những may mắn trong tương lai. Hi vọng sẽ giúp bạn cập nhật những điều càn biết trong ngày cận kề Tết nhé. Chúc bạn hạnh phúc bên gia đình và có nhiều may mắn trong Tết Tân Sửu 2021.

Nguồn: dienmayxanh.com

0 0 votes
Đánh giá
Theo dõi
Notify of
guest
0 Bình luận
Inline Feedbacks
Xem tất cả bình luận

Tin tức xổ số, tài chính mới nhất

Mơ thấy châu chấu đánh con gì? Đánh 26 hay 62 dễ trúng?

Giấc mơ thấy châu chấu – Một loài vật gắn với tuổi thơ của nhiều người, đặc biệt là với những đứa

Mơ thấy con cáo điềm báo gì? Đánh 48 hay 28 dễ trúng?

Cáo là một loài động vật quen thuộc với tất cả mọi người, chúng thường được nhắc đến với những

Mơ thấy con ruồi đánh con gì? Đánh 19 hay 92 dễ trúng?

Ruồi là một loài vật không có gì xa lạ đối với mỗi chúng ta. Có rất nhiều người đã

Mơ thấy thiên nga đánh con gì? Đánh 12 hay 41 dễ trúng?

Mơ thấy thiên nga bạn có lo lắng rằng giấc mơ thấy thiên nga này sẽ mang đến cho bạn những điềm báo

Tin tức Tài chính Chứng khoán Việt Nam cập nhật 22/6/2021

1. VN-Index bật tăng 7 điểm Chỉ số VN-Index chuẩn của Việt Nam tăng trở lại hôm thứ Ba sau

Mơ thấy con cú đánh con gì? Đánh 68 hay 36 dễ trúng?

Chim Cú mèo là một loài động vật có tiếng kêu gây sự sợ hãi đối với nhiều người. Thậm

Mơ thấy hươu cao cổ đánh con gì số mấy? Đánh 04 78 hay 72 33

Nằm mơ thấy hươu cao cổ thường mang đến ý nghĩa gì? nằm mơ thấy con hươu cao cổ đánh

Mơ thấy cá ngựa đánh con gì số mấy? Đánh 78 34 01 hay 47 84 15

Mơ thấy cá ngựa đánh con gì? mơ thấy cá ngựa dự báo điều gì trong cuộc sống hàng ngày,